Phong cách lãnh đạo là gì? 10 Phong cách lãnh đạo phổ biến

Danh mục bài viết

Có nhiều cách tiếp cận để lãnh đạo thành công, từ framework Phong cách lãnh đạo của Lewin những năm 1930 đến những ý tưởng gần đây hơn về lãnh đạo chuyển đổi (transformational leadership). Cũng có nhiều phong cách chung, bao gồm cả phong cách lãnh đạo đầy tớ và giao dịch. Xây dựng nhận thức về phương pháp và phong cách có thể giúp bạn phát triển cách tiếp cận của mình và trở thành một nhà lãnh đạo hiệu quả hơn.

6 framework phong cách lãnh đạo hữu dụng

Bằng việc mô tả lại những cách mà người lãnh đạo xuất sắc đã dẫn đầu như Winston Churchill, Angela Merkel hay Martin Luther King, các doanh nhân và nhà tâm lý học đã phát triển thành framework – bộ khung tư duy rất hữu ích. Khi bạn hiểu về các phong cách này, bạn có thể lựa chọn những cách tiếp cận phù hợp với bản thân để trở thành một nhà lãnh đạo hiệu quả hơn.

10 phong cách lãnh đạo phổ biến và cách tiếp cận phù hợp 1

Bài viết dưới đây sẽ làm nổi bật một số cách tiếp cận phổ biến của nhà lãnh đạo mà bạn có thể áp dụng. Hãy cùng nhau tìm hiểu chi tiết từng phong cách lãnh đạo cũng như ưu điểm và nhược điểm của chúng.

1. Phong cách lãnh đạo của Lewin

Vào những năm 1930, nhà tâm lý học Kurt Lewin đã phát triển mô hình phong cách lãnh đạo của mình và trở thành nền tảng của nhiều phương pháp tiếp cận sau đó. Ông cho rằng có ba phong cách lãnh đạo chính:

1.1 Phong cách lãnh đạo chuyên quyền (Autocratic leaders)

Hay còn gọi là phong cách lãnh đạo độc đoán, chỉ những kiểu người đưa ra quyết định mà không hỏi ý kiến các thành viên trong nhóm, ngay cả khi ý kiến đóng góp của họ hữu ích. Điều này có thể phù hợp khi bạn cần đưa ra quyết định nhanh chóng, không cần ý kiến và sự đồng thuận của nhóm. Tuy nhiên, phong cách này có thể làm mất tinh thần, dẫn đến tình trạng vắng mặt và luân chuyển nhân viên.

1.2 Phong cách lãnh đạo dân chủ (Democratic leaders)

Là người đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng các thành viên trong nhóm có tham gia trong quá trình ra quyết định. Họ khuyến khích sự sáng tạo, để mọi người tham gia vào các dự án và đưa ra quan điểm, ý kiến. Kết quả là, các thành viên trong nhóm có xu hướng hài lòng với công việc và năng suất cao. Tuy nhiên, đây không phải lúc nào cũng là một phong cách hiệu quả để sử dụng khi bạn cần đưa ra quyết định nhanh chóng.

1.3 Phong cách lãnh đạo trao quyền (Laissez-faire leaders)

Phong cách này cho các thành viên trong nhóm của họ rất nhiều quyền tự do khi thực hiện công việc và tự quản lý thời gian. Họ sẵn sàng hỗ trợ và đưa ra các lời khuyên khi cần thiết. Tính tự chủ này có thể dẫn đến sự hài lòng cao trong công việc, nhưng nó có thể gây hại nếu các thành viên trong nhóm không quản lý tốt thời gian của họ. Hoặc nếu họ không có kiến thức, kỹ năng hoặc động lực để thực hiện công việc của họ một cách hiệu quả. (Một rủi ro cũng có thể xảy ra đó là khi các nhà quản lý không kiểm soát được công việc và con người của họ).

2. Lưới quản lý BlakeMouton (The Blake-Mouton Managerial Grid)

Lưới quản lý Blake-Mouton (The Blake-Mouton Managerial Grid) được ra đời vào năm 1964. Mô hình này tập trung vào hai yếu tố chính là mối quan tâm với nhân viên và mối quan tâm với công việc, nhiệm vụ.

  • Với trọng tâm là con người, bạn tập trung vào việc tổ chức, hỗ trợ và phát triển các thành viên trong nhóm của mình. Phong cách lãnh đạo này khuyến khích làm việc theo nhóm tốt và cùng nhau hợp tác cũng như sáng tạo.
  • Với trọng tâm là công việc, bạn tập trung vào việc hoàn thành công việc. Bạn xác định công việc và các vai trò cần thiết, đưa các cấu trúc, phương pháp vào đúng vị trí. Đồng thời, lập kế hoạch, tổ chức và giám sát công việc.

Theo mô hình này, phong cách tốt nhất để sử dụng là vừa quan tâm đến mọi người vừa quan tâm cao đến nhiệm vụ. Hai mối quan tâm này đều quan trọng và bạn nên cân bằng thay vì cố gắng bù trừ cái này với cái kia.

3. Thuyết lãnh đạo theo mục tiêu (Path-Goal Theory)

Để hiểu được những gì thành viên trong nhóm, trong công ty của bạn muốn và cần, thuyết lãnh đạo theo mục tiêu (Path-goal theory) được ra đời năm 1971 rất hữu ích.

Ví dụ, những người có năng lực cao, được giao cho một nhiệm vụ phức tạp, sẽ cần một cách tiếp cận lãnh đạo khác với những người có năng lực thấp hay những người được giao cho một nhiệm vụ không rõ ràng. Để quản trị những người được giao nhiệm vụ phức tạp thì nên sử dụng cách tiếp cận tham gia (Participative approach). Trong khi, quản trị những người có năng lực thấp thì cần sử dụng cách tiếp cận trực tiếp chỉ đạo (Directive approach) để nói cho họ biết cần phải làm gì.

Với thuyết lãnh đạo theo mục tiêu, bạn có thể xác định phương pháp lãnh đạo nào tốt nhất để sử dụng, dựa trên nhu cầu của mọi người, nhiệm vụ họ đang làm và môi trường họ đang làm việc.

4. Sáu phong cách lãnh đạo theo cảm xúc

Daniel Goleman, Richard Boyatzis và Annie McKee đã trình bày chi tiết lý thuyết “Sáu Phong cách Lãnh đạo Cảm xúc” của họ trong cuốn sách năm 2002, “Primal Leadership – Lãnh đạo nguyên thủy”.

Lý thuyết nêu bật điểm mạnh và điểm yếu của sáu phong cách phổ biến – Định hướng (Visionary), Khai vấn (Coaching), Liên kết (Affiliate), Dân chủ (Democratic), Dẫn đầu (Pacesetting) và Chỉ huy (Commanding). Nó cũng cho thấy mỗi phong cách có thể ảnh hưởng đến cảm xúc của các thành viên trong nhóm của bạn như thế nào.

10 phong cách lãnh đạo phổ biến và cách tiếp cận phù hợp 2

5. Ma trận phong cách lãnh đạo của Flamholtz và Randle

Ma trận phong cách lãnh đạo (Leadership Style Matrix) lần đầu tiên được xuất bản vào năm 2007, mô hình này cho bạn thấy phong cách tốt nhất sử dụng là dựa trên khả năng làm việc tự chủ của mọi người và mức độ sáng tạo hoặc “có thể lập trình” của nhiệm vụ.
Sơ đồ ma trận được chia thành bốn góc phần tư – mỗi góc phần tư xác định hai phong cách có thể sẽ hiệu quả cho một tình huống nhất định, từ “chuyên quyền/nhân từ” đến “đồng thuận/ủy quyền.”

6. Phong cách lãnh đạo chuyển đổi (Transformational Leadership)

Các framework về lãnh đạo được thảo luận cho đến nay đều hữu ích trong các tình huống khác nhau, tuy nhiên, trong kinh doanh, “lãnh đạo chuyển đổi” thường là phong cách hiệu quả nhất để sử dụng. (Nó được ra đời vào năm 1978, và sau đó được phát triển thêm vào năm 1985.)

Các nhà lãnh đạo chuyển đổi có tính chính trực và trí tuệ cảm xúc cao (EQ). Họ thúc đẩy mọi người có chung tầm nhìn về tương lai và họ giao tiếp tốt. Họ cũng thường tự nhận thức về bản thân, là người lãnh đạo đích thực, đồng cảm và khiêm tốn.

Các nhà lãnh đạo chuyển đổi truyền cảm hứng cho các thành viên trong nhóm của họ vì họ mong đợi điều tốt nhất từ mọi người và họ tự chịu trách nhiệm về hành động của mình. Họ đặt mục tiêu rõ ràng và có kỹ năng giải quyết xung đột tốt. Điều này dẫn đến năng suất và mức độ tương tác tăng cao.

10 phong cách lãnh đạo phổ biến và cách tiếp cận phù hợp 3

Tuy nhiên, một phong cách lãnh đạo không thể phù hợp với tất cả mọi người; thông thường, bạn phải điều chỉnh cách tiếp cận của mình để phù hợp với hoàn cảnh. Đây là lý do tại sao khi phát triển sự hiểu biết thấu đáo về các mô hình và phong cách lãnh đạo khác là lợi thế. Suy cho cùng, bạn càng quen thuộc với nhiều cách tiếp cận thì bạn càng có thể linh hoạt hơn.

4 Phong cách lãnh đạo cụ thể

Ngoài việc biết các phương pháp mà bạn có thể sử dụng để trở thành một nhà lãnh đạo hiệu quả và hiểu những gì cần thiết để trở thành một nhà lãnh đạo chuyển đổi, tìm hiểu về các phong cách tổng quát hơn với những ưu điểm và nhược điểm của từng framework cũng rất hữu ích.

1. Phong cách lãnh đạo quan liêu (Bureaucratic Leadership)

Các nhà lãnh đạo quan liêu tuân theo các quy tắc một cách chặt chẽ và đảm bảo rằng người dưới quyền họ thực hiện theo quy trình một cách chính xác.

Điều này thích hợp cho những công việc có rủi ro an toàn nghiêm trọng (chẳng hạn như làm việc với máy móc, với chất độc hại, ở độ cao nguy hiểm) hoặc với số tiền lớn. Lãnh đạo quan liêu cũng là phương thức hiệu quả trong việc quản lý nhân viên làm các công việc thường ngày.

Tuy nhiên, phong cách lãnh đạo này kém hiệu quả hơn nhiều khi ở trong các nhóm và tổ chức đề cao yếu tố linh hoạt, sáng tạo hoặc đổi mới.

2. Phong cách lãnh đạo lôi cuốn (Charismatic Leadership)

Lãnh đạo lôi cuốn tương đối giống với lãnh đạo chuyển đổi: cả hai kiểu lãnh đạo đều truyền cảm hứng và động lực cho các thành viên trong nhóm.

Sự khác biệt nằm ở mục đích của họ. Các nhà lãnh đạo chuyển đổi muốn thay đổi đội nhóm và tổ chức của họ để đạt được mục tiêu chung. Trong khi các nhà lãnh đạo dựa vào sức hút lại thường tập trung vào bản thân và tham vọng cá nhân, và họ có thể không muốn thay đổi bất cứ điều gì.

Các nhà lãnh đạo có sức lôi cuốn tin rằng họ không thể làm gì sai, ngay cả khi những người khác cảnh báo họ về con đường mà họ đang đi. Cảm giác bất khả chiến bại này có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho một đội hoặc một tổ chức, như đã được thể hiện trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Phong cách lãnh đạo lôi cuốn (Charismatic Leadership)

3. Lãnh đạo phụng sự (Servant Leadership)

Một “nhà lãnh đạo phụng sự” không quan tâm đến trình độ hay bằng cấp, họ lãnh đạo đơn giản bằng cách đáp ứng nhu cầu của nhóm, tổ chức. Thuật ngữ này đôi khi mô tả một người không được chính thức công nhận là một nhà lãnh đạo nhưng lại có vị trí rất quan trọng.

Những người này thường có tính chính trực cao và dẫn đầu với sự hào phóng, luôn lấy mình làm tấm gương. Cách tiếp cận của họ có thể tạo ra một văn hóa doanh nghiệp tích cực và nó có thể nâng cao tinh thần cao của các thành viên trong nhóm.

Những người ủng hộ mô hình lãnh đạo phụng sự cho rằng đó là một cách tốt để tiến lên trong một thế giới nơi mà các giá trị ngày càng quan trọng. Ở đó, các nhà lãnh đạo phụng sự có thể đạt được quyền lực nhờ các giá trị, lý tưởng và đạo đức của họ.

Tuy nhiên, có nhiều người tin rằng những người lãnh đạo phụng sự có thể thấy mình bị các nhà lãnh đạo khác “bỏ lại phía sau”, đặc biệt là trong các tình huống cạnh tranh.

Phong cách này cũng cần thời gian để áp dụng chính xác: nó không phù hợp với những tình huống mà bạn phải đưa ra quyết định nhanh chóng hoặc đáp ứng thời hạn chặt chẽ.

4. Phong cách lãnh đạo giao dịch (Transactional Leadership)

Phong cách này bắt đầu với ý tưởng các thành viên trong nhóm đồng ý phục tùng người lãnh đạo của họ khi họ nhận một công việc. “Giao dịch” thường liên quan đến việc tổ chức trả tiền công cho các thành viên trong nhóm để đổi lại nỗ lực và sự tuân thủ của họ trong một nhiệm vụ ngắn hạn. Người lãnh đạo có quyền “trừng phạt” các thành viên trong nhóm nếu công việc của họ không đạt một tiêu chuẩn thích hợp.

Lãnh đạo giao dịch có mặt trong nhiều tình huống lãnh đạo kinh doanh và nó mang lại một số lợi ích. Chẳng hạn như nó làm rõ vai trò và trách nhiệm của mọi người. Không những vậy, lãnh đạo giao dịch đánh giá các thành viên trong nhóm về hiệu suất, những người có tham vọng hoặc những người được thúc đẩy bởi phần thưởng bên ngoài – bao gồm cả lương thưởng – thường phát triển mạnh.

Mặt hạn chế của phong cách này là, về bản chất, nó có thể trở nên lạnh lùng, vô đạo đức và khả năng luân chuyển nhân viên cao. Bên cạnh đó, nó cũng có những hạn chế nghiêm trọng đối với công việc dựa trên kiến thức hoặc sáng tạo.

Vì vậy, các thành viên trong nhóm thường có thể làm rất ít để cải thiện sự hài lòng trong công việc của họ.

Kết luận

Như vậy, trong kinh doanh, lãnh đạo chuyển đổi thường là phong cách lãnh đạo tối ưu nhất để sử dụng. Tuy nhiên, không có một phong cách quản trị nào phù hợp với mọi tình huống, vì vậy sẽ là lợi thế nếu bạn hiểu các framework và nhiều loại phong cách lãnh đạo khác nhau. Sau đó, bạn có thể điều chỉnh cách tiếp cận của mình để phù hợp với từng trường hợp cụ thể của bạn.

Bài viết liên quan

Hasley Doan
Hasley Doan
Hasley là Content Writer & Chuyên viên Nghiên cứu Quản trị Nhân sự tại ACheckin. Petter Drucker & John Doerr là 2 chuyên gia truyền cảm hứng cho Hasley. Mục tiêu của Hasley là chia sẻ những kiến thức hữu ích, được chuẩn hóa thông qua Blog và Phần mềm ACheckin cho doanh nghiệp Việt Nam. Khi không viết bài Hasley thường chăm chú mèo tên Meomeo của cô ấy.

Đọc thêm

Phúc lợi nhân viên – Chìa khóa thu hút và giữ chân nhân tài cho doanh nghiệp

Bên cạnh lương thưởng thì phúc lợi nhân viên được xem là công cụ đắc lực để doanh nghiệp thu hút, giữ chân những nhân viên có năng lực, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Vậy, phúc...

Xây dựng quy trình tính lương chuẩn với 7 bước đơn giản

Trong quản lý nhân sự của một doanh nghiệp, quy trình tính lương là một trong những công việc quan trọng nhất. Quy trình tính lương giúp đảm bảo tính công bằng và đúng đắn của lương, đồng thời...

Payroll là gì? 5 bí quyết xây dựng hệ thống Payroll hiệu quả

Trong bài viết này, ACheckin sẽ giải thích rõ về khái niệm Payroll là gì và vai trò quan trọng của nó trong việc đảm bảo đúng lương cho nhân viên. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng sẽ cung...

Theo dõi để nhận thông tin độc quyền

Kiến thức, kinh nghiệm, xu hướng mới nhất về quản tị nhân sự.